KONTAKT

MAIL: PRUS@PRUSOWIE.PL


Licznik


Z I E M I A    P R U S Ó W
TERRA INCOGNITA - ZIEMIA NIEZNANA
HERKUS MONTE

Sympatykom dziejów o Prusach chcę obwieścić, że wkrótce będzie na ukończeniu powieść o Herkusie Monte. Odnoszę wrażenie, że będzie to perła w twórczości o Prusach. Poniżej zamieszczam autora zapowiedż. "Herkus Monte- niemal mityczny i zupełnie zapomniany bohater pruskiego plemienia Natangów, który przez kilkanaście lat stawiał skuteczny opór nie tylko potędze zakonu krzyżackiego, ale i siłom zachodnioeuropejskiego rycerstwa powraca dziś na kartach aktualnie powstającej powieści, która jest również publikowana w odcinkach na profilu tematycznym. Jeśli bliskie są ci wartości o które walczył Herkus, a więc bezkompromisowość, honor i rycerskość polub profil i przyczyń się do promocji bohatera, który przez swoje czyny zasłużył na miejsce w zbiorowej pamięci. Link do profilu znajdziesz poniżej:
Herkus Monte (więcej...)

PUBLIKACJE
Grzegorz Białuński
PUBLIKACJE
PUBLIKACJE
S O S
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Twórczość o Prusach

Taūtiskan – czyli nasza mowa pruska.

Wprowadzenie
    Do skompilowania prezentowanej tu wersji języka nowopruskiego skłoniła mnie podyktowana własnym pochodzeniem chęć nauki i posługiwania się językiem pruskim, przy braku poczucia, iż mógłbym to satysfakcjonująco dokonać na podstawie dostępnych i wzajemnie niejednorodnych rekonstrukcji. Wersje tą traktuję, nie jako kolejny glos w sporze jak nowopruski wyglądać powinien, ale jako kolejną cegiełkę na budowie wspólnego nowopruskiego domu. To, że ludzie chodzą czasem w tej samej kolekcji ubrań nie znaczy że chodzą dosłownie w tych samych ubraniach ani że chodzą w tych samych rozmiarach. Ta wersja jest taka, w jakiej ja “chciałbym chodzić”. Dziele się tą wersją z wszystkimi zainteresowanymi.
    Nie staram się odtworzyć języka pruskiego ani takim, jakim był, kiedy wychodził z użycia czy to w swej czysto pruskiej formie, czy to już w formie z naleciałościami z niemieckiego. Nie staram się tu odtwarzać języka, jakim by był, gdyby się dalej rozwijał z uwzględnieniem lub bez wpływów niemczyzny czy słowiańszczyzny. Nie staram się też tu także odtworzyć języka w żadnej sprecyzowanej formie dialektalnej: sambijskiej, pomezańskiej czy jaćwieskiej. Nie czynię tak, albowiem nie wierzę, że taka daleko idąca “specjalizacja” w odtwarzaniu języka byłaby prawdziwie możliwa. Celem nie jest tu zatem odtworzenia języka katechizmów (albowiem jest to język niejednorodny pod każdym względem), ale wyekstraktowanie z zabytków języka pruskiego i już uprzednio przeprowadzonych jego rekonstrukcji, języka w formie uniwersalnej, możliwie współczesnej.
Tak jak współczesny język włoski jest językiem naturalistycznym, ludzką ręką ekstraktowanym, świadomie i z jasnym celem wyprowadzonym z florentyńskiego dialektu języka toskańskiego, tak i tu staram się wyprowadzić język z dostępnych źródeł, mając na celu zaprezentowanie takiej formy nowopruskiego, która zachowując wielkie bogactwo form gramatycznych i słownictwa bałtyjskiego, jest mową przystępną do efektywnej nauki i do efektywnego posługiwania się przez współczesnego użytkownika.
Gramatykę języka opieram również znacząco na wskazówkach odnośnie do mowy Pomezanii, Pogezanii i Jaćwieży zawartych w pracach niżej wymienionych osób, czyli obszaru południowych Prus na łuku od dzisiejszego Elbląga poprzez tereny puszczy galindzkiej, jezior mazurskich aż po Suwalszczyznę. Są to te spośród terenów pruskich, które dziś wchodzą w skład Rzeczpospolitej Polskiej (województwa warmińsko-mazurskie oraz częściowo pomorskie i kujawsko-pomorskie). Niniejszy kurs jest zatem w pierwszej kolejności skierowany do mieszkańców tychże terenów, a zatem i pierwszej kolejności do użytkowników języka polskiego, bez względu na posiadane przez nich pruskie pochodzenie lub też jego brak.
    Założony cel realizuję przede wszystkim w oparciu o rekonstrukcję języka pruskiego, jakie dokonali Gunther Kraft Skalvynas, V. Mažiulis, oraz J. Pâshka z uwzględnieniem tego, co o pruskim pisali również W. R. Schmalstieg i A. Kaukienė.
    Narzędziem, którym się posługuję, określam jako “wewnętrzna interpretacja języka”.
Dla przykładu: Gdybyśmy osobie nieznającej w ogóle języka angielskiego przedstawili angielskie zaimki osobowe oraz odmianę czasowników: być, mieć, widzieć czy rozumieć; to wówczas osoba taka mogłaby pomyśleć, że j. angielski posiada stosunkowo złożoną gramatykę z czterema przypadkami i w zasadzie pełna koniugacja czasowników przez osoby, tryby i czasy. Nic bardziej mylnego. Współczesny angielski ma jedną z najbardziej uproszczonych gramatyk a jedynie wyżej wymienione zaimki i czasowniki zachowały bogactwo form złożonych. Dzieje się tak dlatego, że spośród wszystkich słów te najczęściej używane, niemalże w każdym zdaniu, zmieniają się bardzo powoli, jeśli w ogóle, pozostając daleko w tyle za upraszczającymi gramatykę trendami, stając się swoistą kapsułą czasu. Analogicznie rozumując najczęściej używane w języku pruskim słowa: zaimki osobowe czy też czasowniki być, mieć czy widzieć można by traktować jako “kapsułę czasu mowy pruskiej” i używać jej jako wzorca i narzędzia do ekstraktowania nadal w pełni bogatej, ale możliwie uporządkowanej mowy nowopruskiej. I tak też tu czynię. Prezentowana tu wersje języka nowopruskiego określam mianem ‘Taūtiskan’ – czyli z pruskiego “nasza mowa”.

Przyjemnej podróży w języku pruskim życzę.


R.J. Raitas         30.06.2019         justeraitas@gmail.com



        Lekcja Nr. 1



        Lekcja Nr. 2




 

MAIL: PRUS@PRUSOWIE.PL


Początek Strony