Jak to z Krzyżakami było.

ROK 1191

Rycerze niemieccy biorący udział w III Krucjacie w roku 1191 założyli NIEFORMALNE STOWARZYSZENIE do opieki nad rannymi i chorymi Niemcami wykorzystując działający w Akkce od roku 1190 szpital zorganizowany prze mieszczan niemieckich z Lubeki i Bremy

    Książe FRYDERYK Szwabski przenosi do Akki z Jerozolimy szpital nazywany /fratres/ domus hospitali sancte Marie Theutonicorum Jerosolomitani - /założony około r.1143/ - i przekazuje go stowarzyszeniu zobowiązując jego członków do złożenia ślubów czystości.

     Papież Klemens III zatwierdza oficjalnie istnienie bractwa pod tą nazwa a po zdobyciu Akki przyznaje stowarzyszeniu rozległe dobra wokół tego miasta.

ROK 1197 - 1198

    Cesarz Rzymski HENRYK VI Hohenstauf nadaje bractwu kolejne ziemie w południowych Włoszech i szpitale w Barletcie i w Palermo.

    Papież CELESTYN III na wniosek Cesarza przyznaje bractwu STATUS PEŁNEGO ZAKONU RYCERSKIEGO na wzór istniejących już zakonów Templariuszy i Joanitów.Pierwszym Wielkim Mistrzem zostaje obrany HENRYK WALPOT.
    Po śmierci Henryka VI i niepowodzeniu krucjaty Zakon przeżywa regres

ROK 1209

    Dopiero gdy na czele zakonu staje czwarty z kolei Wielki Mistrz /Hochmeister/ HERMANN von SALZA /1209 – 1239 / dla zakonu następuje okres rozkwitu.     Uznaje się go za zdolnego polityka o niespożytej energii który wszelkimi sposobami dąży do zrealizowania głównego swego celu jakim jest utworzenie PAŃSTWA ZAKONNEGO. Drogą cierpliwych zabiegów u kolejnych Papieży i Cesarzy wyjednuje on dla Zakonu kolejne przywileje i dobra na terenie Włoch,Niemiec i Palestyny.      Dzięki przyjazni z Cesarzem FRYDERYKIEM II / wnukiem Barbarosy / uzyskał on dla Zakonu liczne dobra na Sycylii , posiadłości w Bari,Barlecie i Palermo.Lokuje on także siedzibę Wielkiego Mistrza Zakonu w wybudowanym Zamku Montfort w Górnej Galilei.

ROK 1211

    Król Węgierski ANDRZEJ II w trakcie spotkania z Hermanem v Salzą zaprasza Rycerzy Zakonnych do Siedmiogrodu i proponuje im obronę swych wschodnich rubieży przed najazdami koczowniczych plemion KUMANÓW.
    W roku następnym ANDRZEJ II nadaje przybyłym Rycerzom Zakonnym ziemie BORA na której rozpoczynają oni budowę zamków obronnych.     Jeden z nich nazwali MARIENBURG - istniejący do dziś zamek o nazwie Feldioara w Rumunii.

    Jednakże Wielki Mistrz H v Salza na nadanym Zakonowi terenie rozpoczął działania zmierzające nie tyle do ochrony granic Węgier co do utworzenia własnego PAŃSTWA ZAKONNEGO. Oddał on bowiem nadaną Krzyżakom ziemię BORA Papieżowi pod opiekę wydzielając ją niejako z Państwa św. Szczepana

    Toteż Król Andrzej II po powrocie z krucjaty na Węgry w roku 1222 zorientował się do czego dąży Wielki Mistrz i wbrew sprzeciwowi Papieża WYPĘDZIŁ ZAKON Z WĘGIER.

ROK 1216

    Wielki Mistrz Herman von Salza uzyskuje od Papieża Honoriusz III liczne przywileje dla Zakonu . Papież w 113 Bullach w ciągu zaledwie kilku lat zrównuje zakon krzyżacki z prawami jakie w ciągu kilku dziesięcioleci zdobywały Zakony Templariuszy i Joanitów.
Najważniejsze z nich to wyłączenie Zakonu z pod władzy miejscowej hierarchii kościelnej i bezpośrednie podporządkowanie Zakonu Papieżowi a także swoboda wyboru władz zakonnych.

ROK 1219

    W trakcie V Wyprawy Krzyżowej Zakonnicy wykazali się walecznością w trakcie oblężenia DAMIETTY a w wyniku rozsławienia ich czynów uzyskali wiele nadań w Europie a w tym posiadłości w Wenecji,Padwie,Parmie,Bolonii a także donacje w Hesji,Turyngii,Nadrenii i Frankonii przy których powstaja konwenty zakonne. Oprócz licznych nadań w Akkce Antiochi Sydonie Trypolisie i Jaffie otrzymują także baronie w Sydonie.
    W dwa lata później Piast Henryk Brodaty nadaje Zakonowi Krzyżackiemu wieś na Śląsku.

ROK 1220

    Król Niemiec Fryderyk II zostaje koronowany na Cesarza Rzymsko – Niemieckiego i zobowiązuje się do zorganizowania krucjaty do Ziemi Świętej. Wobec ociągania się z realizacja tego zobowiązania z inicjatywy papieża zostaje mu poślubiona w roku 1225 / per prokura/ dziedziczka królestwa Jerozolimskiego 14 letnia Izabela co upoważnia go do tytułu króla Jerozolimskiego.

    Gdy jednak dalej ociąga się z organizacją krucjaty zostaje obłożony klątwą przez następcę papieża Honoriusza II – Grzegorza IX. Klątwa w średniowieczu miała bardzo poważne konsekwencje,zwalniała bowiem poddanych z obowiązku posłuszeństwa .
    Mimo tej klątwy zakon Krzyżacki staje przy boku Cesarza i odmawia Papieżowi podporządkowania się władzy Joanitow. W czerwcu 1228 roku Fryderyk II wyrusza na krucjatę .
U boku Cesarza na Ziemi Świętej staje ZAKON KRZYŻACKI

ROK 1224

    W tym roku Wielki Mistrz Herman v Salza z ramienia Cesarza uczestniczy jako mediator w sporze Króla Danii Waldemara II z sąsiednimi książętami niemieckimi.
    W trakcie tej podróży dyplomatycznej zwraca uwagę na pogańskie kraje leżące nad Bałtykiem które mogły by stać się terenem podboju Zakonu. Szczególnym zainteresowaniem obdarza leżące na zachód od posiadłości Zakonu Kawalerów Mieczowych ZIEMIE PRUSÓW.
    Z inicjatywy bowiem Księcia Mazowieckiego Konrada który bezskutecznie już od roku 1206 próbował nawracać sąsiednie Prusy i Jaćwież na wiarę katolicką,Papież wydaje BULLE PRZYZNAJĄCĄ WYPRAWOM NA PRUSY STATUS KRUCJATY.     Pomimo statusu krucjaty zainteresowanie ubogimi ziemiami Prusów ze strony rycerstwa zachodniego jest praktycznie żadne.Natomiast wyprawy organizowane przez Książąt Polskich nie przynoszą żadnych rezultatów.Przeciwnie powodują w latach 1219 – 1222 retorsje w postaci trzech ciężkich najazdów Prusów na Mazowsze.
    W związku z tymi najazdami Książe Polski Henryk Brodaty poleca Konradowi Mazowieckiemu Zakon Krzyżacki jako najbardziej odpowiedniego kandydata do obsadzenia i obrony pogranicza Mazowiecko – Pruskiego.
    Działania te zbiegają się w czasie z wyrugowaniem Zakonu z terenu Węgier dlatego też W.Mistrz Herman von Salza rozważa sprawę przeniesienia siedziby Zakonu na tereny Prusów i podjęcie tam próby utworzenia PAŃSTWA ZAKONNEGO.

    Do pierwszych rozmów na ten temat pomiędzy Konradem Mazowieckim i przedstawicielami Zakonu dochodzi w roku 1226 natomiast dwa lata póżniej na Mazowsze przybywa poselstwo Zakonu z Filipem von Hale na czele i dochodzi do formalnego przekazania Zakonowi Ziemi Chełmińskiej w lenno.

ROK 1225

    W tym roku dochodzi do małżeństwa Cesarza FRYDERYKA II z IZABELĄ dziedziczką Królestwa Jerozolimskiego. W ten sposób Fryderyk nabywa praw do Ziemi Świętej.
    Cesarz Fryderyk jest najważniejszym dobroczyńcą Zakonu. Uczynił on Krzyżaków swymi współpracownikami i realizatorami planów politycznych. W Jerozolimie stali się oni głównym oparciem dla jego rządów.

ROK 1228

    Gdy w roku 1228 pomimo nałożonej nań klątwy Cesarz Fryderyk II wyrusza na krucjatę, Zakon Krzyżacki staje wbrew Papieżowi przy jego boku.
    W wyniku negocjacji podjętych z inicjatywy Hermana von Salzy z Sułtanem Egipskim Al. Kamilem Cesarz odzyskuje Jerozolimę , Nazaret i Betlejem dla Królestwa Jerozolimskiego. Tak więc po 42 latach Jerozolima znów jest chrześcijańska.
     Udane negocjacje doprowadzają do koronacji Fryderyka II na Króla Jerozolimy i przynoszą mu sławę i poważanie w całej Europie a także zdjęcie ekskomuniki.
    Wierną służbę Cesarz wynagradzał Zakonowi sowicie. Jednym z najważniejszych było nadanie prawa iż człowiekowi który wstąpi do Zakonu Krzyżackiego ulegają likwidacji wszelkie długi.Ponadto liczne posiadłości Zakonu jak i rosnące bogactwo i wpływy uczyniły Zakon bardzo atrakcyjnym. Spowodowało to znaczny wzrost szeregów Rycerzy Zakonnych.
    Jakoby 2 lata wcześniej t.j. 26.III 1226 r. Cesarz wydaje tzw. ZŁOTĄ BULLE z RYMINI w której uznaje siebie za seniora Zakonu Krzyżackiego oraz nadaje Zakonowi prawa DO WSZYSTKICH ZIEM ZDOBYTYCH PODCZAS MISJI W PRUSACH / szereg historyków uważa tą Bulle za antydatowaną /

ROK 1224

    Jak wykazano w części I w tym roku Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Hermann von Salza przybywa do Zamku DANNENBERG W Schwerynie z misją mediacyjną zleconą mu przez Cesarza Fryderyka II.        W zamku tym został uwięziony podstępnie przez Henryka ze Schwerinu król Danii Waldemar II z synem. Pretekstem do uwięzienia króla było nie uznanie pretensji spadkowych Henryka.
       Bardziej prawdopodobnym wydaje się jednak konflikt wynikający z opanowania przez Duńczyków szlaków handlowych wzdłuż południowych wybrzeży Bałtyku.
       Bowiem już w roku 1210 Waldemar II podbił półwysep Sambijski największe centrum pozysku i handlu bursztynem od III w.p.n.e. Półwysep ten był we władaniu Pruskiego plemienia Sambów które uznało jego zwierzchnictwo a tym samym cały handel bursztynem przeszedł w ręce duńskie.
    Następnie w roku 1219 Waldemar II podbił Estonie ograniczając tym samym ekspansje handlową niemieckich kupców z Rygi /założonej przez nich już w 1202 roku / zarówno na pn wschód jak i na zachód .
       Wykonując misję mediacyjną Hermann von Salza został doskonale zorientowany przez strony konfliktu w sytuacji ziem leżących pomiędzy dolną Dzwiną i dolną Wisłą zajmowanych przez pogańskie plemiona Prusów.
    Natychmiast dojrzał okazję do przeniesienia na te tereny Zakonników rugowanych w tym czasie z Węgier i w dalszej perspektywie możliwość kontynuowania idei utworzenia Państwa Zakonnego. Było to bowiem jedyne miejsce w średniowiecznej Europie gdzie pod pozorem chrystianizacji można było osadzić Zakon.

    Hermann von Salza poinformowany zostaje że Polski Książe Konrad Mazowiecki wobec trudności z nawracaniem plemion Pruskich i pustoszenia Mazowsza przez te plemiona już w roku 1206 wystąpił do Papieża z wnioskiem o przyznanie wyprawom na Prusów statusu KRUCJATY i bullą z 1215 roku taki status zostaje przyznany.

      Wydaje się prawdopodobnym że wracając z misji dyplomatycznej odwiedza śląską filie Zakonu i zobowiązuje zakonników aby wpłynęli na księcia Śląskiego Henryka Brodatego aby ten zaproponował Konradowi Mazowieckiemu pomoc Zakonu w walce z plemionami Pruskimi.

ROK 1228

    Wobec tego że plemiona Pruskie w ramach odwetu w latach 1219 – 1222 dokonują trzech poważnych najazdów na Mazowsze a następnych latach dalej pustoszą tą ziemie, Książe Konrad Mazowiecki za poradą i namową Henryka Brodatego podejmuje rozmowy z przedstawicielami Zakonu na temat ewentualnego przydzielenia Zakonowi siedziby na terenie Księstwa w celu obrony jego granic przed najazdami plemion Pruskich.

       Do pierwszych rozmów dochodzi w roku 1226 a następnie w roku 1228 do Płocka przybywa poselstwo Wielkiego Mistrza pod przewodnictwem Filipa von Hale i dochodzi do formalnego przekazania Zakonowi w LENNO Ziemi Dobrzyńskiej.

ROK 1230

       Wiosną 1230 roku przybywa na Kujawy drużyna pięciu Braci Zakonnych z giermkami i obsługą pod wodzą Rycerza Zakonnego HERMANA BALKA. Balk został wyznaczony przez Wielkiego Mistrza Hermana von Salze na Landmeistera – Mistrza Krajowego przyszłych posiadłości Zakonnych w Prusach.
    Celem głównym Hermana Balka było dokończenie rokowań z Księciem Konradem i uzyskanie nadania Zakonowi całej Ziemi Dobrzyńskiej ze wszelkimi regaliami / wyłączność / oraz zdobyczy terytorialnych dokonanych w przyszłości na Prusach.

       Ponieważ Książe Konrad Mazowiecki trwał w uporze i w dokumencie z czerwca 1230 roku wydanym w Kruszwicy potwierdził przyznanie lenna dokument ten został przez Krzyżaków podrobiony/ vide M Perlbach/ W ten sposób Zakon już na wstępie dokonał oszustwa w wyniku którego rzekomo Konrad darował Zakonowi całą Ziemię Chełmińską z regaliami oraz zdobycze terytorialne dokonane w przyszłości w Prusach.
         Równocześnie Herman Balk dochodzi do porozumienia z bp.Chrystjanem który odstępuje Krzyżakom swoje prawa i posiadłości w Ziemi Chełmińskiej i trzecią część Prus w zamian za uznanie władzy biskupiej w obu ziemiach.
    Natomiast drużyna Zakonna przystąpiła niezwłocznie do budowy Zamku Nieszawa na lewym brzegu Wisły poniżej Torunia.

UWAGI

       W mentalności Polaków i potomków Prusów, Książe Konrad Mazowiecki uważany jest za bezmyślnego awanturnika i gwałtownika który jest winny sprowadzenia na Prusy i na Polskę nieszczęść będących następstwem sprowadzenia Krzyżaków do Polski.
         Niewątpliwie był on gwałtownikiem lecz nie odbiegał w tym względzie od innych średniowiecznych książąt europejskich.

       Natomiast najnowsze badania historyków wykazują że zaproszenie Krzyżaków na Ziemię Dobrzyńską nie było koniecznym warunkiem przybycia tego Zakonu na Ziemie plemion Pruskich. Kwestia Pruska w XIII wieku przestała być sprawą obchodzącą li tylko kościół i i książąt Polskich a stała się problemem polityki Europejskiej.

    Niektórzy historycy uważają że Krzyżacy przenieśliby się na tereny ziem Pruskich nawet gdyby nie doszło do porozumienia z Księciem Konradem Mazowieckim .Wówczas Krzyżacy niewątpliwie przybyli by na terytoria Prusów śladem Zakonu Kawalerów Mieczowych t.j. z Niemiec morzem od strony Inflant.

       W takiej sytuacji ekspansja Zakonu Krzyżackiego na ziemie Prusów rozwijała by się także wybrzeżem Morza Bałtyckiego lecz z zachodu na wschód.

Natomiast Książe Konrad Mazowiecki nie miał by żadnej możliwości przeciwstawienia się temu.

       Z punktu widzenia Wielkiego Mistrza Hermana von Salzy niewątpliwie korzystniejszym dla Zakonu Krzyżackiego było uzyskanie zaproszenia ze strony Księcia Konrada Mazowieckiego gdyż dzięki temu Zakon otrzymał na ziemi Polskiej nie tylko punkt oparcia ale także pomoc wojskową i gospodarczą.

        Ponadto o wiele łatwiejsze było uzyskanie wszelkiej pomocy z Niemiec i Europy Zachodniej drogą lądową a także dopływ tą drogą rycerstwa zakonnego oraz szerokich rzesz kolonistów Niemieckich.

LATA 1231 - 1233

    Herman von Salza mając na celu zapewnienie kolonizacji niemieckiej na przyszłych zdobyczach terytorialnych Zakonu zleca prawnikom Zakonnym opracowanie ram prawnych zapewniających najdogodniejsze warunki do ściągnięcia na tereny zajmowane przez Zakon w Ziemi Dobrzyńskiej i w Prusach osadników niemieckich a także gwarantującego zaistnienie silnej władzy skupionej w rękach Zakonników.
       W ten sposób powstało prawo zwane „Prawem Chełmińskim” gwarantujące osadnikom znaczące ulgi podatkowe, miastom rozwój poprzez wolności targowe i handlowe, swobodę importu i eksportu bez cła, własne sądownictwo itp.

         W roku tym Krzyżacy rozpoczynają walkę z Pruskim plemieniem Pomezanów. Przeprawiają się z Nieszawy przez Wisłę na prawy brzeg do Ziemi Chełmińskiej i zakładają tam swój pierwszy gród dający początek Toruniowi .

    W krótkim czasie /1231 – 1233 / przy pomocy rycerstwa Niemieckiego sprowadzonego przez Margrabiego Miśni Henryka Wspaniałego umacniają się na ziemi Chełmińskiej , wypędzają Prusów z Pomezanii i na miejscu ich grodów wznoszą swoje zamki Chełmno / Culm/ i Radzyń.
       Pod murami zamków toruńskiego i chełmińskiego powstają niebawem osady miejskie o tej nazwie.W 1233 roku Zakon wydaje obu tym osadom tzw. przywilej lokacyjny chełmiński.

W okresie tym staraniem zakonu zostaje zorganizowany szeroki napływ niemieckich rzemieślników niezbędnych do budowy zamków i osad przyzamkowych przekształcających się szybko w miasta. Główny jednak ciężar budowy zamkow i miast krzyżackich spoczywa na barkach zniewolonych Prusow.
W ślad za rzemieślnikami przybywają także pierwsi kupcy.

Koniec części pierwszej

MAIL: PRUS@PRUSOWIE.PL

Początek Strony