Historia
KIM BYLI PRUSOWIE ?

Na to pytanie nauka jak dotąd nie była nam w stanie dostarczyć odpowiedzi, ale to nie znaczy, że nie powinniśmy zacząć wysuwania hipotez i dać początek do konstruktywnego rozwiązywania tej zagadki. Wielką pomocą w ustalaniu etnicznego pochodzenia Prusów przyszła nowa gałąż nauki - genetyka.
Heraldycznie znani potomkowie Prusów, a także osoby nieświadome swoich etnicznych pruskich korzeni, poddając się genetycznym badaniom, umożliwiły uzyskanie wyników tych testów. W połączeniu z wiedzą historyczną nastąpiło zestawienie tych wyników w odniesieniu do terytorium które zamieszkiwane było przez Prusów. Jakkolwiek posiadane wyniki można uznać za rzetelne, to ich ilość musi być znacznie większa w celu wyeliminowania wszystkich błędów i wątpliwości.
Badania archeologiczne, określające obecność kultur na obszarze zamieszkałym przez Prusów, sprawia pewien informacyjny niedosyt wiedzy o Prusach. Grono naukowców, wielkich pasjonatów języka zachodnio bałtyjskiego dokonało bardzo dużo. Zrewitalizowali oni język i brawo im za to.
Historia od czasów starożytnych jest powszechnie znaną. Penetrowanie Archiwum Pruskiego w Berlinie przez polskich historyków bardzo wzogaciło wiedzę o Prusach.

Na powyższej mapce w formie graficznej, w połączeniu z opisami odnoszącymi się do terytorialnego podziału pruskich ludów, w wielkim skrócie, przedstawiona jest podstawowa wiedza o Starożytnych Prusach. Ta wiedza , napewno , w miarę postępu nauki, ulegać będzie uzupełnieniom i poprawkom.

POMEZANIA
Genetyczna Haplogrupa R1b1b2a1b określana jest jako Grupa Atlantycka. Największa ilość osobników w tej Grupy występuje wśród irlandzkich iszkockich Celtów. Jednakże genetyczny wiek tej Haplogrupy jest starszy od genetyki Haplogrupy Celtów.
Z dużą pewnością można stwierdzić, że ziemię Pomezan zamieszkiwał rdzenny lud Gotów, a po ich rozłamie znany jako lud Gepedoios. Obecność tego ludu rejestrowana jest od I-go wieku naszej ery a według gockiego kronikarza Kasiodora być może nawet dużo wcześniej.
Genetyczne badania wskazują, że nie są oni powiązani z Germanami a jeśli, to już z Celtami. Siedliskiem ich było Pomorze skąd poprzez wędrówkę brzegiem Bałtyku, Danię osiedlili się w południowej Szwecji.
Wykopaliska archeologiczne ten obszar określają jako będący pod wpływami kultury wielbarskiej.
Język którym się posługiwano stanowi dużą niewiadomą, jakkolwiek, że na pograniczu istniał język określany dialektem elbląskim.
http://donelaitis.vdu.lt/prussian/dialpr.htm

POGEZANIA
Obszar Prus zamieszkały przez ludność powstałą w wyniku etnicznego przenikania się, historycznie nazywano ich jako lud Widiwariów. Wspólnie z Pomezanami dzielili oni rzemieślniczo handlowe centrum, port Truso. Archeologiczne odkrycie i badania Truso nieopodal Elbląga są w toku. Jak można wnioskować, język używany przez ten lud ma wiele wspólnego ze Słownikiem Elbląskim.

WARMIA, BARCJA, NATANGIA, SAMBIA, NADROWIA
Genetyczna Haplogrupa R1a1, reprezentuje Bałtów. Przez starożytnych zwanych Wenedami.
Są oni najstarszymi Indoeuropejczykami, od których zmutowali Słowianie. Istnieje teoria, że do Europy przybyli w dwóch falach. Poza wybrzeżem Bałtyku rozeszli się po Europie.
Dzisiaj grupa ta spotykana na Wyspach Brytyjskich i w Skandynawii.
Kultura tego rejonu określana jako Kultura Bałtyjska. Na ich bałtyckim wybrzeżu znajdowały się bogate złoża bursztynu, przed naszą erą i w starożytności doskonale znanego w basenie morza Śródziemnego. Najbogatszą i naludniejszą była Sambia z portem Wiskiauty.
Język regionu znany jako język sambijski, również określany jest językiem zachodnich Bałtów.

SKALOWIA
Brak informacji. Prawdopodobnie Bałtowie R1a1. Obszar który zamieszkiwali, gęsto zalesiony o małym zaludnieniu. Śladu po sobie nie zostawili.
Język pierwotny musiał być zachodnio bałtyjskim, ze względu na brak wpływów tego języka na pograniczu terenu Litwy, wskazuje, że Skalowowie wcześnie opuścili swoją ziemie i przemieścili się.

Wpływy Kultury Bałtyjskiej.

GALINDIA
Brak informacji. Prawdopodobnie Goci. Mogli wywędrować przed przybyciem Słowian czyli przełom V i VI wieku. Nic nie zachowało się z języka Galindów. Jedynie co po sobie zostawili to legendy.
Obszar wpływów Kultury Wielbarskiej.
SASINI
Prawdopodnie nieliczny lud który przywędrował z Gotami. Nieznanego etnicznego pochodzenia. Wywędrował wspólnie z Galindami, być może, dla wsparcia Wizygotów w panowaniu nad Rzymem.

Obszar wpływów Kultury Wielbarskiej.

JADŻWIĘGOWIE
Genetyczna Haplogrupa N1c1 o pochodzeniu wczesno Ugro-Fińskim.
Posiadali własny język z kilkoma dialektami. Podzieleni na trzy odnotowane klany, Sudowowowie, Dajnowie i Polekszanie. Archeolodzy natrafili na liczne tego ludu warowne grody.
Potomków Jadżwięgów odnajdujemy wśród społeczności Polski i Litwy. Rejon Grodna na Białorusi też znany z obecności Jadżwięgów.
Bardzo bitny lud w licznych najazdach i rozbojach dał poznać się wszystkim sąsiadom. Podczas drugiego Prusów powstania zjednoczył się z nimi.
Przypisanie Jadżwięgów do kultury jest jeszcze nie ustalone.

Bardzo interesującym jest pojawienie się wśród Prusów Haplogrupy I2a2. Przed wędrówką ludów indoeuropejskich, odnosi się to okresu neolitu, istniało bardzo rzadkie osadnictwo ludności przed indoeuropejskiej, mogło one przeżyć okres zimna - zlodowacenia.
Ich Haplogrupa I2a2, genealogowie genetyki wysuwają tezę, że pra europejczycy posługiwali się językiem staroeuropejskim który miał wpływ na język indoeuropejski. Mogli być zupełnie nieznanymi nam autochtonami wśród mieszkańców Prus.

Sławomir Klec Pilewski
29.01.2010

Czas	Wydarzenia	Genetyka	Uwagi, trudności
6-4 tys. lat temu	Ludy ugro-fińskie pojawiają się na wybrzeżu Morza bałtyckiego. W tym samym czasie lub niewiele później przybywają plemiona satemowców	Ludy fińskie to haplogrupa N1c Ludy R1a1a gałąź “staroeuropejska”	Protofinowie: “kultura ceramiki dołkowo-grzebykowej” zasięg: Mazury, południowe wybrzeże M. Bałtyckiego. Satemowcy: “kultura grobów kurhanowych” w skład tej kultury wchodzą Proto-Bałtowie, ale są jeszcze daleko od dzisiejszych Prus
3,5-2,6 tys, lat temu	Czas “kultury łużyckiej” grupa warmijsko-mazurska mazurskiej. Dopływają ludy od strony południowo-zachodniej	Do N1c + R1a1a-StrEu dochodzą Ludy R1a1aStrEu i w mniejszym stopniu R1b1b2a1	Trudność: Czy zachodnie plemiona “kultury łużyckiej” osiedlając się, przyniosły wspomnianą “kulturę”, czy ludność “finno-staroeuropejska R1a” przejęła same wyznaczniki kultury łużyckiej?
2,6-2tys. lat temu	Tworzy się kultura kurhanów zachodniobałtyjskich, a z niej wywodzą się Estowie i Galindowie (kultura Bogaczewska). Estowie poprzez handel bursztynem mają kontakt z Celtami. Galindia jest pod wpływem germańskich Wandalów i Celtów . Ze wschodu przybywają Sudinowie-Sudwowie	Do N1c1, R1a1aStrEu, R1b1b2a1 dochodzą “pra-Bałtowie” czyli R1a1a gałąź “bałtyjska” R1a1aBałt R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312)	Zaczyna się era Bałtów Zachodnich. Estowie (Kultura Dollkeim-Kovrovo) Galindowie (kultura bogaczewska) Wandalowie (kultura przeworska)
2-1,5tys lat temu	Ze Skandynawii przybywają Goci i Gepidzi. Goci, Estowie, Galindowie i Wandalowie to podobny krąg kulturowy: handel i wojny. Od pocz. II w. n.e. większość Gotów, Gepidów i pewna liczba Galindów wychodzi ze swych ziem wypierając Wandalów. Goci nadal kontrolują Ujście Wisły, lecz ok. IV w. n.e. po wojnach huńskich Estowie zaczynają dominować. Ostatni król gocki emigruje do Skandynawii.	Do N1c1, R1a1aStrEu, R1a1aBałt, R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312) dochodzą “haplogrupy skandynawskie” R1a1aStrEu, R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312) i I1	Goci i Gepidzi wraz z autochtonami to kultura wielbarska Uwagi: Morze Bałtyckie jest właściwie drugim M. Śródziemnym. Przez Bałtyk następuje wymiana ludności w dwie strony.
1,4tys lat temu-poł. XII wieku	Dominacja Estów w VI-VIIw. w regionie powoduje wytworzenie mieszanki gocko-estyjskiej czyli Vidivariów (Witland). Galindowie tworzą już tylko tzw. grupę olsztyńską, później przemieszczają się na wschód (podbój sambijski?). Plemiona jaćwieskie-sudwowskie prą na zachód i zdobywają ziemie galindzkie. Skandynawowie-Wikingowie duńscy i szwedzcy na wybrzeżu tworzą faktorie handlowe (Kaup, Truso) liczne wojny plemion pruskich między sobą i Wikingami. Ok. VIII w. próba podboju przez plemiona słowiańskie w rejonach Galindii i rejonu późniejszej Ziemi Chełmińskiej. Dopiero od IX wieku napór Słowian ruskich i lechickich na ziemie pruskie	Do N1c1, R1a1aStrEu, R1a1aBałt R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312) I1 dochodzi R1a1a gałąź “słowiańska”	Zaczyna się era Prusów. Uwagi: Możliwe krótkotrwałe Królestwo Prus: Widewuto(????). Z czterech kręgów kulturowych wytwarzają się plemiona pruskie czyli Złota Wolność Pruska Uzbrojenie Prusów w miecze typu wikińskiego i zapewne styl życia elit pruskich jest skandynawski (ozdoby , rogi do picia - kamienne rzeźby pruskie)
Stan na XII-XIII wiek.	Prusowie: Sambowie Natangowie Bartowie Warmia Skalowowie Nadrowowie Galindowie Sasinowie Pomezanie Pogezanie Warmia Pomezanie rejon późniejszej Ziemi Chełmińskiej Plemiona Jaćwięgów:	Zauważalny udział “skandynawski”: R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312) I1 R1a1aBałt gałęzi wschodniej R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312) Dużo większy udział “gocki” R1b1b2a1a (R-U106), R1b1b2a1b (R-P312), I1 Dodatkowo: R1a1aSł(od IX w)Dodatkowo: R1a1aBałt gałęzi wschodniej	Wszystkie plemiona pruskie to mieszanka głównie haplogrup N1c1, R1a1aStrEu, R1a1aBałt
Okres krzyżacki poł XIII- XVw.	Krzyżowcy niemieccy i polscy wyniszczają plemiona pruskie w różnym czasie i w różnym stopniu. Jednoczesne przemieszczanie ludności pruskiej w kierunku zachodnim Sambowie przemieszczani w kierunki Pomezanii, a Jaćwięgowie na Sambię. W rejony pustek osiedlani są Polacy z Mazowsza, także Niemcy z całych Niemiec	Wszystkie już powyżej wymienione haplogrupy Zmieniają się wago procentowe na korzyść ludnośći niemieckiej i polskiej	Problem Mazurów (w wiekach XIV-XV): Ludność etnicznie pomieszana, większość Słowianie R1a1aBałt, dawni mieszkańcy to potomkowie Wielbarczyków-Gotów i Bałtów, oraz uciekinierzy z Prus Później Mazurzy przyjmą element niemiecki Niemcy to głównie R1b1b2a1a (R-U106), I1a i R1a1aStrEu
Prusy Królewskie i Prusy Książęce	Prusy Królewskie są polonizowane, przybywa ludność polska, a w Prusach Książęcych przybywa Niemców Pojawiają się Szkoci, Holendrzy	Jak wyżej.
Okres Prus Niemieckich	Wszystko jest germanizowane i wciąż przybywa Niemców
1918-1939	W zasadzie Polska odzyskała Ziemię Chełmińską i tam następuje repolonizacja ludności
1939-1945	Wysiedlanie, mordowanie ludności polskiej.
Od 1945 do dzisiaj	Praktycznie wysiedlenie całej ludności niemieckiej łącznie z potomkami dawnych Prusów do Niemiec. Osiedlanie ludności polskiej z dawnych kresów wschodnich i z centrum Polski, osiedlanie się ludności ZSRR w rejonie królewieckim	Właściwy zanik dawnych haplogrup z rejonu dawnych Prus. Całkowita slawizacja ziem. Najwięcej potomków dawnych Prusów powinno być w Niemczech, później w Polsce i na Litwie

Uwagi:
I. R1a, R1a1, a nawet R1a1a - to nie jest haplogrupa słowiańska, natomiast z tych haplogrup wywodzą się podhaplogrupy, które wchodzą w etnos Słowian, ale też Bałtów, Pakistańczków , Ariów, Minojczyków itd. R1a to indoeuropejczycy którzy posługiwali się językami grupy “satem”, a R1b to indoeuropejczycy którzy posługiwali się językami grupy “kentum”.

II. Etosy (język, kultura, wspólne pochodzenie) to genetyczne mieszanki
Bałtowie:
O plemionach tzw. kultury ceramiki sznurowej, grobów kurhanowych, toporów bojowych (najwcześniej ok. 3200 p.n.e.). W skład tych plemion wchodzą głównie indoeuropejczycy “satemowcy” o haplogrupach R1a1aStrEu i R1a1aBałt. Gałąź staropeuropejska opanowuje rejony wokół Bałtyku jako pierwsza czyli południową Skandynawię, rejon od dzisiejszych Niemiec (min.od Łaby), Polskę, Prusy po Estonię i aż pod środkową Wołgę. Część północno-wschodnich “sznurowców” to gałąź “bałtycka” to archeologiczna “kultura Fatjanowo”. “Gałąź bałtycka” to tutaj ludność grupy R1a, która w przyszłości będzie stanowić podstawowy składnik etnosu bałttyjskiego, analogicznie R1a1aStrEu nazywana też jest “gałęzią germańską” bo będzie stanowić podstawowy składnik państw germańskich tj. Niemiec, Norwegii, Szwecji. Ja będę określał ją jednak jako “staroeuropejską”, bo ta grupa już wtórnie będzie też składnikiem grup zachodniosłowiańskich. Kultura fatjanowska to Protobałtowie. W okresie do tego okresu Proto-Bałtowie najprawdopodobniej dzielą się na Pra-Bałtów i Pra-Arjów, czyli Arjowie wywodzą się od Proto-Bałtów, a nie od Proto-Słowian. (ciekawe co na to lingwiści?!!). Później Pra-Bałtowie prą na zachód i docierają na nasz teren ok.VI w. p.n.e. i razem z mieszanką ludności fińskiej o haplogrupie N1c1 i indoeuropejskiej R1a1aStrEu i stają się BAŁTAMI.
Uwaga: Proszę nie mylić Proto-Bałtów, Pra-Bałtów , bo w innych opracowaniach PROTO- i PRA- jest tożsame.

Leszek Windak

Historia KIM BYLI PRUSOWIE ?

Historia
KIM BYLI PRUSOWIE ?